اسطوره و نقش آن بر تصویرسازی کتاب کودک 4 تا 8 سال (پایان نامه)

سایت تخصصی هفت برگ بهترین مرجع پایان نامه ، آموزش و ارائه دهنده مقالات تخصصی

پایان نامه تاثیر اسطوره بر تصویرسازی کتاب کودک 4 تا 8 سال (سیمرغ )

قیمت محصول 60000 تومان

آسان خرید کنید

تضمین کیفیت فایل

پشتیبانی 24 ساعته

60000 تومان – خرید

0 خرید

۰دیدگاه

اسطوره و تصویرسازی

رتبه دادن به محصول

جزییات محصول

اسطوره نشان دهنده فرهنگ و تفکر مردمان در دوران کهن است” نماینده تداوم زندگی فرهنگی یک ملت به نوعی تاریخ آن است. در اسطوره وقایع از دوران اولیه نقل می‌شود. به عبارت دیگر سخن از این است که چگونه هر چیزی پدید می‌آید و به هستی خود ادامه می‌دهد. اسطوره در عصر اساطیری نقش شگرفی داشته و به معنای آنچه خیالی و غیر واقعی است و به داستانی که حوادث تاریخی را بیان می‌کند. اشاره دارد و نشانه‌ای از عدم آگاهی بشر از علل واقعی حوادث که در روزگار به صورت اسطوره درآمده است. از زمان‌های دور تاکنون انسان همواره برای خلق تصویر همتی وافر ورزیده است. و با استفاده از زبان تصویر کوشیده بین خود و اقوام گوناگون هر‌چه بهتر ارتباط برقرار کند. استفاده از این ابزار مهم و مفهوم تا بدانجا رسید که تمدن‌های کهن در سرتاسر جهان برای ثبت وقایع و ارتباط از آن استفاده شایانی کردند.

اسطوره

تصویرگری

به زبان ساده می‌توان گفت که «تصویرگری» عبارتست از تجسم بصری یک موضوع، مفهوم یا احساس، برای نمایش و درک بهتر آن. افزون بر این نشان می‌دهد که نیاکان ما طی سده‌های بسیار به ساختن تصاویر پرداخته‌اند که امروزه به عنوان زیبا‌ترین و بدیع‌ترین جلوه‌های اندیشه بشر به شمار می‌آیند. ایرانیان اسطوره و حماسه‌های پهلوانان خود را از طریق کلام به گونه‌ای شفاهی به شکل آوازه‌ها و سرودها به آیندگان منتقل کرده‌اند. این شیوه را که سنت شفاهی می‌نامیدند؛ احترام عمیقی است که ایرانیان برای کلام قائل بوده‌اند با این همه ضمن حفظ سنت شفاهی به منظور گسترش اخبار و وقایع کهن تصویر و خط را جایگزین زبان کردند. زبان تصویر بهترین راه برای ارتباط برقرار کردن است. نقش تصاویر، انتقال افکار، مفاهیم، اندیشه و کمک  به هر چه ساده‌تر کردن مخاطب از موضوع است.

تولد اسطوره

اسطوره توجیه‌ی بود برای علت حوادث، زمانی که کسی دلیلی برای رویدادها نداشت. اسطوره نماد زندگی دوران پیش از دانش و صنعت و نشان مشخص روزگاران باستان است. تحول اساطیر هر قوم، معرف تحول شکل زندگی، دگرگونی ساختارهای اجتماعی و تحول اندیشه و دانش است. در واقع، اسطوره، نشانگر یک دگرگونی بنیادی در پویش بالا رونده‌ی ذهن بشر است. اساطیر روایاتی است از که از طبیعت و ذهن انسان بدوی ریشه می‌گیرد و بر آمده از رابطه دو سویه این دو است.

 

تعریف اسطوره

اسطوره کلمه‌ای است معرب که از واژه یونانی” هیستوریا” به معنی جستجو، آگاهی و ” داستان ” گرفته شده است. این واژه که جمع شکسته عربی آن به گونه اساطیر بیش‌تر به کار می‌رود. برای بیان مفهوم اسطوره در زبان‌های اروپایی از بازمانده واژه یونانی میتوس به معنی “شرح، خبر و قصه ” استفاده شده است. اسطوره را باید داستان و سرگذشتی دانست که معمولا اصل آن معلوم نیست و شرح عمل، عقیده، نهاد یا پدیده‌ای طبیعی است به صورت فراسویی که دست کم بخشی از آن سنت‌ها و روایت‌ها گرفته شده است و با آیین‌ها و عقاید دینی پیوند ناگسستنی دارد. اسطوره‌ها آیینی هستند که تصویر‌هایی را از ورای هزاره‌ها منعکس می‌کنند. اسطوره روایتی درباره‌ی موجودات ماورای طبیعی، سرگذشت آفرینش، تکوین حیات و الگویی قدسی بر پایه‌ی وحی اولیه است که راوی یا راویانی ناشناخته دارد. اسطوره‌ها الگوی ناب اعمال و رفتار اقوام سازنده‌ی خود می‌شوند.

طبیعت اسطوره

نقش اساطیر در آیین به گونه‌ای است که آن‌ها را از حکایت متمایز می‌سازد. تلاش انسان بر آن است که در دین شناخت از خود و طبیعت و محیط خویش را بیان کند. اسطوره‌های روایتی بازتاب تفکرات انسان درباره‌ی هستی و شکل استانده چنین درکی است. از این دید اهمیت اسطوره آفرینش نه در رقیب فرضیه‌های تکامل داروین بودن که در‌بردارنده بودن اندیشه‌هایی درباره ماهیت جهان انسان یا خدا است. اعتبار نهایی جامعه از طریق مفاهیم اساطیری برای سلطنت یا الگوی سه بخشی بودن جامعه از دید هنر و ایرانیان را پدیدار می‌سازد. از این دید خدایان جامعه را با ساختاری سه لایه آفریده‌اند و گروهی از مردمان روحانی، شماری از آنان جنگجو و گروه سوم مولد آفریده شده‌اند و بدین سان مقام همه مردمان در زندگی خویش مدیون اراده خدایان است.

طبیعت اسطوره

اسطوره موجودیتی تجدیدناپذیر

در تعاریف اسطوره، سخن از یک باور، یک سمبل، یک تجربه، وجود ازلی، مفهوم خدایان، خرد رمز گرایان و احساسی بی‌کران به میان آمده است. احساس درونی با بیان‌های متفاوت و ذکر ناخودآگاه از یک موجود مرموز و غیر قابل رویت به تصویر کشیده می‌شود. در میان اسطوره شناسان ایرانی هم تعابیر متفاوت و گاه مشابه‌ی از اسطوره وجود دارد. اسطوره عبارت است از روایت یا جلوه‌ای نمادین درباره‌ی ایزدان، فرشتگان، موجودات فوق الطبیعی و به طور کلی جهان شناختی که یک قوم به منظور تفسیر خود از هستی به کار می‌بندد. اسطوره سرگذشتی راست و مقدس است که در زمان ازلی رخ داده و می‌گوید که چگونه چیزی پدید آمده است یا از میان خواهد رفت و در نهایت اسطوره به شیوه‌ای تمثیلی، کاوشگر هستی است.

دلیل وجودی اسطوره

اسطوره، واکنشی از ناتوانی انسان است؛ در مقابله با درماندگی‌ها و ضعف او در برآوردن آرزوها و ترس او از حوادث غیر متقربه، قدرت تخیل نهایت فعالیت خود را در این زمینه انجام می‌دهد خدایان به این ترتیب خلق می‌شوند؛ و سپس به شهر یاران و پهلوانان زمینی تبدیل می‌گردند  و گاهی به عکس از شخصیتی تاریخی یا قهرمانی معمولی، موجودی اسطوره‌های شکل می‌گیرد؛ به این صورت که همه ویژگی‌های یک موجود خارق‌العاده را به او نسبت می‌دهند و به تدریج با این ویژگی‌ها، قهرمانان از صورت موجود بشری عادی خارج می‌شود. از سوی دیگر اسطوره تجسم احساسات آدمیان است به گونه‌ای ناخودآگاه، برای تقلیل گرفتاری‌ها یا اعتراض به اموری که برای آن‌ها نامطلوب و غیر عادلانه است و چون آن را تکرار می‌کنند آرامشی به آن‌ها دست می‌دهد.

 

اصل و ماهیت و زبان اسطوره

همان‌طور که فرهنگ‌ها با هم آمیخته می‌شوند؛  اسطوره‌ها نیز با هم می‌آمیزند و اسطوره‌های جدید را به وجود می‌آورند و تغییر جا و مکان می دهند. این ویژگی‌ها در اسطوره‌های ایرانی متجلی است. داستان‌های کهن مربوط به هزارها سال پیش مردم سرزمین ما، به طور شفاهی و سینه به سینه نقل شده تا سرانجام به صورت نوشته در آمده است. این نوشته‌ها، تصویرهایی به دست می‌دهند از دورانی که نه تاریخ می‌تواند درباره‌ی آن‌ها قضاوت کند و نه باستان‌شناسی و جای پای آن را فقط در اسطوره می‌توان یافت.

 

نقد اسطوره

ویژگی نقد اسطوره، آن است که توجه را نه خصوصیات بومی یک کتاب خاص بلکه به اسطوره‌ای معطوف می‌کند که کهن‌ترین، مهم‌تر و در نتیجه بهتر از کتابی پنداشته می‌شود که عملا درباره‌اش صحبت می‌شود. اثری که ممکن است فقط یک زمان باشد ناگهان به ادبیات بدل می‌شود و نشان داده می‌شود نویسنده‌اش از روزمرگی تعالی یافته است؛ و به واسطه‌ی تصویر یا وضعیت کهن نمونه‌ای که از طریق اساطیر با آن به جاودانگی پیوند دارد.

 

تقسیم‌بندی اسطوره از دیدگاه ژرژ سورل و ارنست کاسیرر

1 – اسطوره یک کلیت است و نمی‌توان آن را تجزیه کرد.

2 – اسطوره امری اجتماعی است که شرکت کننده‌گان در یک تلاش جمعی به آن اعتقاد دارند.

3 – اسطوره امری سیاسی است که شرکت کننده‌گان در یک جنبش سیاسی که دارای اهداف عملی هستند؛ بدان اعتقاد دارند و تغییری قطعی صورت می‌گیرد.

4 – اسطوره فعال است و موجب عمل مخربی می‌شود که هدفش نه انعکاس واقعیت، بلکه عمل کردن بر آن و تغییر دادنش است.

5 – اسطوره یک تصویر جادویی است که گرداوندگانش در آن ، تحقق خواسته‌های خود را می‌بینند.

6 – اسطوره قائم به ذات است و عمل نمی کند؛ نه آنکه بر آن عمل شود.

 

اهمیت اسطوره

اسطوره به کل ساختار فکری انسان تعلق دارد. همان‌گونه که زبان یکی از پدیده‌های موثر در ساختن انسان است، اسطوره نیز به عنوان شکلی از اندیشه چنین اهمیتی دارد، چرا که زبانی برای تبیین هستی و جهان محسوب می‌شود. اسطوره مهم است زیرا بدون این که زمان یا مکانی بخواهد آن را در خود محدود سازد بیانگر سیر تفکر انسان است. ذهنیت اسطوره‌ای و ذهن اسطوره ساز تا به امروز از انسان جدا نشده است، هر چند شکل بیان آن متناسب با جریانات تاریخی دگرگون شده باشد. نمادهای اسطوره‌ای که برخی از آن ها بعداً در قالب قصه‌های اساطیری ماندگار می‌شوند. آشکار و پنهان در شکل گیری و تداوم فرهنگ‌های مختلف نقش بازی می‌کنند.

اسطوره و جامعه واقعیت فرهنگ

اسطوره داستان خیالی محض نیست، از آنچه واقعاً اتفاق افتاده است سخن می گوید . عامل خیال، مانند ملاطی، اجزای تشکیل دهنده ی واقعه را به هم می پیوندد؛ و همین جاست که اسطوره به هنر نزدیک و در مقاطعی، وارد قلمرو هنر شده، به شکل‌های هنری در می‌آید. ریشه‌های پیوند اسطوره با جامعه در این واقعیت است که هیچ اتفاقی خارج از حوزه‌ی زندگی اجتماعی بشر، یا برای اسطوره شناخت شده نیست یا اهمیت ندارد. حتی اگر ماورا الطبیعه به نوعی در ذهن و زندگی انسان منعکس نشود. برایش قابل درک و دریافت نخواهد بود. اسطوره به صورت ابزار ساطنده‌ی جوامع یک واقعیت فرهنگی می‌شود که زندگی را تعریف می‌کند، نقش جمعی آن را به شکل می‌دهد و نهایتا آن را در کلیتش می‌سازد.

 

جهان‌بینی اسطوره‌ای

اسطوره در گسترده‌ترین معنای آن، گونه‌ای جهان‌بینی باستانی است. آنچه اسطوره را می‌سازد؛ یافته‌ها و دستاورد‌های انسان دیرینه است. تلاش‌های انسان آغازین و اسطوره‌ای در شناخت خود جهان و کوشش‌های گرم و تب آلوده‌ی وی در گزارش جهان شناختی پدید آورده است. که آنرا اسطوره می‌خوانیم. اسطوره شناس تا باور نکرده باشد که اسطوره، چونان یکی از پر مایه‌ترین و گسترده‌ترین نمودها و دوره‌ها در فرهنگ بشری، گونه‌ای جهان بینی باستانی است؛ با بنیادها و ارزش‌ها و کارو سازهای ویژه خود، نمی‌تواند به شناختی درست و سنجیده از اسطوره برسد؛ و ژرفاها و نهانی‌های آن را بدان سان که می‌شود، بیاید و بازنماید. اگر پذیرفته باشیم که اسطوره دبستانی از اندیشه‌ای و جهان شناختی است که از مردمان کهن به یادگار مانده است، پذیرفته‌ایم که ارزش فرهنگی آن از هیچ  جهن بینی دیگری فروتر نمی‌تواند برود.

جهان‌بینی اسطوره‌ای

 

اسطوره چهار معنا و جنبه دارد:

  • رویدادی افسانه‌ای و سنتی درباره‌ی موجودی فوق بشر.
  • داستانی درباره‌ی حوادثی که فاقد توجیه طبیعی و منطقی باشد.
  • اعتقادی غیر قابل اثبات که صرفا به خاطر جنبه رمزآمیز و فوق بشری آن پذیرفته شده، درستی یا نادرستی آن مورد چون و چرا قرار گرفته است.
  • هر گونه داستان یا فکر ساختگی و تخیلی درباره اشخاص یا حوادث استثنایی و فوق طبیعی.

دلیل وجودی اسطوره

اسطوره واکنشی از ناتوانی انسان است در مقابل با درماندگی‌ها  و ضعف او در بر آوردن آرزوها و ترس او از حوادث غیر متقربه. قدرت تخیل نهایت فعالیت خود را در این زمینه انجام می‌دهد. خدایان به این ترتیب خلق می‌شوند و سپس شهریاران و پهلوانان زمینی تبدیل می‌گردند و گاهی به عکس از شخصیتی تاریخی یا قهرمانی معمولی، موجودی اسطوره‌ای شکل می‌گیرد؛ به این صورت که همه‌ی ویژگی‌های یک موجود خارق‌العاده را به او نسبت می‌دهند؛ و به تدریج با این ویژگی‌ها، قهرمان از صورت موجود بشری عادی خارج می‌شود. اسطوره تجسم احساسات آدمیان است. به گونه‌ای ناخود آگاه برای تقلیل گرفتاری‌ها یا اعتراض به اموری که برای ایشان نامطلوب و غیر عادلانه است و چون آن را تکرار می‌کنند آرامشی به آنها دست می‌دهد. تکرار این داستان‌ها که در قالب نوعی آیین دینی برگزار می‌شود به آن‌ها حقانیت و واقعیت می‌بخشد.

اصل و ماهیت و زمان اسطوره‌ها

مشکل بتوان قطعی نظر داد که هر اسطوره‌ای به چه مکان و زمانی تعلق دارد. به وجود آورنده اسطوره‌ها گروه‌های ناشناخته از مردم اندیشمندی بودند که در هزاره‌های پیشین می زیسته‌اند. این اسطوره‌ها در طی زمان تغییر و تحول یافته‌اند.  همان‌طور که فرهنگ‌ها با هم آمیخته می‌شوند؛ اسطوره‌ها نیز با هم می‌آمیزند و اسطوره‌های جدید را به وجود می‌آورند و تغییر جا و زمان می‌دهند. این ویژگی‌ها در اسطوره‌های ایرانی نیز متجلی است.  اسطوره‌ها زمان خاصی را نیز منعکس نمی‌کنند. فقط شاید بتوان همسانی‌هایی را در میان بعضی از آن‌ها و دوران‌های خاصی حدس زد. اسطوره‌های ایران نیز همگی از یک زمان نیستند و به دوران‌های مختلف تعلق دارند.

فایده اسطوره شناسی

دانش اساطیر در شناسایی تاریخ تمدن، روش ساختن گوشه‌های تاریک ساخت‌های اجتماعی کهن و پی بردن به طرز تفکر و اعتقادات مردمان دوران باستان مفید است. اگر تحلیل دقیق و فراگیری از اساطیر به عمل نیاید، بار سنگین مطالعه درباره تاریخ دوران کهن بر دوش باستان شناسان می‌افتد. دانش اساطیر می‌تواند بسیاری از نهاد‌های ابتدایی ادوار کهن تمدن بشری و ارتباطات اقوام را با یکدیگر مشخص سازد و به بخش مبهم باستان شناسی روشنی بخشد. در جوامع ابتدایی بومیان که بن مایه‌های اساطیری هنوز در میان آن‌ها زنده است، اسطوره شناسی نه تنها برای روشن کردن مرحله‌ای از تاریخ اندیشه انسانی بلکه برای فهم و درک بهتر رفتار و آداب آن جوامع نیز مفید است.

 

کارکرد اسطوره‌ای

درست است که اسطوره ساخته و پرداخته  انسان‌های نخستین هستند؛ و وقتی آن‌ها را می‌ساختند در اندیشه کارکرد آن‌ها نبودند و شاید خیال‌پردازی بیش نبوده که واقعیت‌های دوروبرو و پیرامون خود را در آنها شفافیت داده‌اند؛ ولی باید پذیرفت که آن‌ها در عین نمونه و الگو بودن، بار معنویتی را به دوش می‌کشند. که می‌تواند برای انسان نیازمند که کردارهای مینوی نیاز سرشتی اوست؛ کار ساز بوده، بازتابی گسترده داشته باشد.

 

ارتباط اسطوره و هنر

اساطیر ایرانی نیز در شعر ایرانی تاثیر بسزایی می‌گذارد. نمونه‌اش را در شاهنامه فردوسی می‌بینیم. در شعر عرفانی ایران نیز این تاثیر مشهود است. داستان سیمرغ درمنطق‌الطیر عطار و دیگر شاعران ایرانی متاثر از اسطوره‌های اصیل ایرانی است. هنرهای نمایشی اسطوره یکی از ریشه‌های  اصلی نمایش را تشکیل می‌دهد. این را به ویژه در نمایش‌های کلاسیک باختر زمین و تراژدی‌های یونان باستان می‌توان دید. برخی بر این باورند که پیوند و تقابل اسطوره و آیین موجب پدیداری نمایش (درام) شده است. در برخی جوامع از جمله در ژاپن و ایران نمود کارهای نمایشی ریشه در اساطیر دارند.  اسطوره برخاسته از سخن است. هر چیزی ممکن است در یک اسطوره رخ دهد. گویی زنجیره رویدادها در آن پیرو هیچ قاعده منطقی نیست هر موضوعی می‌تواند گونه‌ای گزاره داشته باشد.

ارتباط اسطوره و هنر

منابع اسطوره

آگاهی ما از اساطیر ایران از منابع گوناگون سرچشمه می‌گیرد؛ مهم‌ترین آن‌ها اوستا، کتاب مقدس زرتشتیان است. متاسفانه تنها آن قسمت از اوستا که در مناسک دینی به کار می‌رود در دست است. که تقریبا یک چهارم اصل کتاب است.

 

زمان در پیوند با اسطوره تاریخ

دو ویژگی «زمان» و «مکان» ژرف‌ترین شکاف را بین «تاریخ» و «اسطوره» پی‌ریزی می‌کنند. اسطوره را در عین گونه‌ای تاریخ بودن، از آن جدا می‌سازد. زمان و مکان بنیاد تاریخ هستند، وقتی تاریخ از آن‌ها بگلسد؛ پایه‌های اسطوره را استوار می‌کند. واژه زمان تجلی قداست بر واقعیات بس مختلفی دلالت دارد. ممکن است به معنی زمانی باشد که زمان برگزاری رسم و آیینی است و بدین علت آن زمان، زمان قدسی، زمان قدسی در پی‌اش می‌آید و نیز ممکن است منظور از زمان قدسی، زمانی اساطیری باشد که گاه از طریق آیین، اعاده و بازیافت می‌شود و گاه از رهگذر تکرار ساده و مختصر عملی واجد صورت مثالی اساطیری است.

سیمرغ در قلمرو فرهنگ ایران

اسطوره‌های ایرانی به دلایلی در طی انتقال‌شان لطمه دیده‌اند؛ بازسازی تصویر کامل آن دشوار است. اسطوره‌های ایرانی قصه‌ها و داستان‌های کهن هستند که موجوداتی خارق‌العاده یا ماورا الطبیعی را شامل می‌شوند. این اسطوره‌ها که از گذشته افسانه‌ای ایران بر جا مانده‌اند؛ دیدگاه‌های جامعه را منعکس می‌کنند که در آغاز به آن تعلق داشته‌اند. دیدگاه‌های این مردم نسبت به رویارویی خیر و شر اعمال خدایان، دلاوری‌های قهرمانان و موجودات افسانه‌ای اسطوره‌ها در فرهنگ ایرانی نقش مهمی را ایفا می‌کنند.

سیمرغ در قلمرو فرهنگ ایران

سیمرغ چاره‌گر حماسه‌ها

سیمرغ در شاهنامه نخستین بار، در دوران پادشاهی منوچهر آشکار می‌شود. نقشی که نمودار همه‌ی شخصیت‌ها و افسانه‌هایی است که درباره‌ی این پرنده در اوستا کتاب‌های دیگر یاد شده است. اولین نقش سیمرغ در شاهنامه با پروراندن زال و بازگشت او به سمت خانواده پایان پذیرفت. اما پیوستگی این ارتباط ادامه پیدا کرد که سیمرغ برای بار دوم در زاییدن رودابه بر وی کمک نمود و باعث آسودگی خاندان زال نیز گردید.

 

مقایسه سیمرغ در اوستا و حماسه‌ها

سیمرغ در شاهنامه به بزرگی اندام و قدرت پرواز وصف شده است. مثلا در خوان پنجم که اسفندیار سیمرغ را می‌کشد؛ پر وبال او دشت را می‌پوشاند و خون او گردونه زمین را گلگون می‌سازد. در فرازنامه نیز عظمت اندام و بال‌های سیمرغ آدمی را متحیر می‌سازد. در گرشاسپ‌نامه و فراز‌نامه اندام و بال‌های سیمرغ در بزرگی به کوه مانند شده وقتی بالا و پهنا او به درازنای جهان وصف شده است. در اوستا پرواز سیمرغ چنین بیان شده است؛ در میان مرغکان تند‌ترین است؛ که در میان بلند پروازترین، سبک پرواز‌ترین است. در میان جانداران فقط اوست که خود را تیر پران می‌رهاند.

 

نماد و نشانه‌ها برای یک هویت بومی

رمز پردازی یا نمادگرایی یک ابزار دانش کهن و قدیمی‌ترین، اصولی‌ترین بیان مفهوم است. نمادگرایی در طی زمان‌ها و قرون به دست آمده و در تفکرات و رویاهای نژادهای مختلف جا گرفته است. و در فراسوی مرزهای ارتباطی جای دارد. نماد اندیشه را برمی‌انگیزد و انسان را بر گستره تفکر بدون گفتار رهنمون می‌شود. این ترجمان کوششی است جهت دست‌یابی و تجسم مفاهیم که از ورای ابهامات انسان را احاطه کرده است.

پرندگان اساطیری

  • سیمرغ
  • کمک
  • هما
  • ققنوس
  • چمروش
  • وارغن
  • آله

نخستین جلوه‌های تصویری

نخستین جلوه‌ی تلاش‌های هنری انسان نخستین، بر دیواره‌ها و سطوح سنگی، ایجاد خط ها و شکل‌هایی است که ابتدا با دیدن حیوانات و پدیده‌های اطراف کشیده می‌شد و سپس به نشانه‌هایی تبدیل گردید که بر باورهای جادویی و فرازمینی او استوار بود. تصویرهایی که دیدار آن‌ها، سرشار از بازگویی داستان‌های تصویری از روند شکار و آیین‌های دینی است. همان‌گونه که کودکان با نخستین روزهای دسترسی‌اش به مداد و مدادرنگی، به خط خطی کردن و پدید آوردن شکل‌های ساده هندسی می‌پردازد؛ و فرآیند بازی و تفکر خود را با کشیدن ساده‌ترین شکل‌ها بیان می‌کند؛ انسان نخستین نیز پپس از سپری کردن دوره‌های خط خطی خود با زغال چوب سوخته و گل‌های رنگی، به کشیدن تصویرهای منظم و روایی از انسان‌ها، گاوهای وحشی، گوزن‌ها، اسب‌های گریزان و جانوران شکار شده پرداخته است.

 

تاریخ تصویرسازی

تعمق و تامل بر پیشینه تصویرسازی ثابت شد که بشر در درون غارها می‌زیسته، جایی که بشر هنرمند غارنشین، تفاوت میان خیال و واقعیت را به بررسی تشخیص نمی‌داد. و در نظر او گاو وحشی شکار شده توسط خودش با گاوی که روی دیوار بازآفرینی می‌کرد، فقط از لحاظ وجودی‌اش متفاوت بود. هدف نهایی انسان شکارگر مسلط شدن به دنیای جانورانی بود که خودش شکار کرده است. آفریدن تصویر فی النفسه شکلی از جادو بود. شکارگر با ترسیم و رنگ آمیزی تصویر یک جانور، روح او را در چارچوب محبس یک خط کناری، تثبیت و مهار می‌نمود. و تمام جادوهای دیگر نیز از همین جادوی اولیه سرچشمه می‌گرفتند. مراسمی که در مقابل تصاویر نقاشی شده اجرا می‌شد، برای مساعد کردن بخت شکارگر با وی بود. تصویرسازی ابتدا فقط نوعی داستان پردازی بوده است. و به تدریج به صورت مکتوب در‌آمده و روی کتیبه‌های سنگی و کاغذها نوشته شد.

 

تاریخچه تصویرسازی در جهان

تصویرسازی در طول تاریخ چیزی جز روایت‌گری تصویری یا داستان پردازی تصویری نبوده است. اما شروع داستان سرایی به صورت مکتوب خود با آغاز تمدن‌های اسطوره‌ای وپیدایش اشکال خطوط نوشتاری که قدیمی‌ترین آن‌ها خطوط تصویری مانند خط هیروگلیف مصری و خطوط میخی باستان از قبیل خط سومری و عیلامی بوده است که به کمک آن‌ها افسانه‌هـــــای اساطیری در کتیبه‌های سنگی و مهرها یا پاپیروس نوشته می‌شد. هنر تصویرسازی قبل از پیدایش خط در دوران پارینه سنگی و میان سنگی در نمونه‌هایی مثل نقاشی غارها مثل غارهای لاسکو و التامیرا و غار میر ملاس در لرستان چیزی جز نقاشی جادویی نبوده است. در دوران نوسنگی با به وجود آمدن کشاورزی و دامپروری و ظهور هسته‌های اولیّه زندگی اجتماعی انسان در شهرها وتوتم های افسانه‌ای و حماسه‌ها شکل می‌گیرند و تصویر سازی به همراه متون کتاب‌های مقدس وسیله‌ای می‌شود برای بازگو کردن روایت‌ها.

تاریخچه تصویرسازی در جهان

تصویرسازی در ایران

کتاب‌های تصویری و کتاب‌های مصور کودکان، در مفهوم مدرن آن پدیده‌ای وارداتی است. که مانند بسیاری از صنایع، فنون و هنرها از دنیای غرب وارد ایران شده است. تصویرگری کتاب کودک در ایران به سبب وابستگی به نشر کتاب کودک و صنایع وابسته به آن، نیاز به پیش زمینه‌هایی داشت که تا شکل‌گیری این پیش زمینه‌ها خود در این سرزمین پا نگرفت. در حقیقت در مفهوم درست آن این پدیده از دهه ی 1340 شمسی به عنوان یک مفهوم مستقل در عرصه‌ی هنر و صنعت نشر شناسایی شد. از آن دوره تاکنون تصویرگری کتاب فراز و فرودهایی داشته است. که بیش از همه متاثر از جریان‌های اجتماعی رخ داده و در ایران بوده است.

 

تصویرگری کتاب کودک در سال‌های پس از انقلاب اسلامی

در سال‌های نخست انقلاب اسلامی ایران، و به فاصله کمی از آن آغاز جنگ تحمیلی، تولید این کتاب‌ها کاهش یافت. و علاوه بر آن برخی از هنرمندان نتوانستند متناسب و گام به گام با معیارهای فرهنگ  نسل جدید گام بردارند. مجموعه این عوامل دست به دست هم داد و موجبات فراهم آوردن آثاری  عجولانه و حاوی درک نادرست از محتوای متون را در پی‌آورد که آن نیز سبب تنزل سطح آثار تصویری در آن مقطع شد. دهه 1360شمسی به دو دلیل نقطه‌ی عطفی برای تصویرگران ایرانی محسوب می‌شود. نخست در رشد دانشکده‌های هنر و تمایل نسل جدید به این حرفه موج عظیمی از جوانان را به سوی خود جذب کرد . در اواخر دهه ی 1360، به ویژه در سال 1368، نخستین بار به سمت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ستادی با عنوان «ستاد تصویرگران کتاب کودک» تاسیس شد.

 

تصویر و تصویر سازی

تصویر ابزاری برای بیان موضوعات عینی و ذهنی است. که امکان دارد؛ از موضوعی واقعی یا مجازی و تخیلی اقتباس شده باشد. و همواره بیانگر پیامی برای مخاطب خود است. تصویر همواره در توسعه و رشد همه‌ی فرهنگ‌ها ابزار مفید و کار آمدی بوده است. و در هر چه ساده‌تر کردن فهم مطالب و اهداف متفاوت سابقه‌ای طولانی دارد. انسان همواره کوشییده تصویری از هر چه اطراف خود می‌بیند خلق کند. و این به پیدایش نمادهای تصویری انجامیده است تصویر به باز‌آفرینی یا ترسیم اشیا، تفکر، اندیشه‌ها و پیام به کمک عناطر تصویری نظیر نقطه، خط، سطح، رنگ و غیره توسط انسان اطلاق می‌گردد. تصویرگری هنر برقراری ارتباط میان متن و تصویر است. که همواره با یکدیگر می‌توانند بیان اندیشه‌ای را به مخاطب خود انقال دهند.

هدف اصلی تصویرگر

تصویرگری یا تصویرسازی، عبارت از تجسم تصویری یک موضوع برای نمایش فضای مطالب و در نهایت درک بهتر آن است. هدف اصلی تصویرگر یا طراح، راهنمایی بینندگان درباره مطالبی است که فهم یا تجسم آن از طریق نوشتن یا گفتن دشوار است. فرهنگ انسانی که تاکنون مغلوب گفتار و زبان کلامی بوده است. بتدریج به سوی تصویر، تصویرگری، روی می‌آورد. یادگیری  و فهم زبان پیچیده و نسبتا مشکل است؛ در حالی که تصویر صریح و ساده است و سرعت بسیاری از اندیشه‌ها را به دیگران منتقل می‌کند. پس از اختراع صنعت چاپ تولید کتاب در زمینه‌های مختلف و استفاده از تصویرسازی برای انتقال مفاهیم، طرز تفکر و فهم عملی مردم از پدیده‌ها رشد و تحول بسیار شگرفی نمود. که اهمیت آن از رشد و عظمت اقتصادی و فنی آن قرن کمتر نبود.

سه مهارت تصویرسازی

  • در آوردن ایده‌ها
  • حل مشکلات خلاقانه
  • اختصار، انتقال دهندگی، مهارت‌های انتقال معنا.
  • واژه تصویرسازی بیش‌تر مصور کردن، متن را تداعی می‌کند.

نقش تصویرسازی

تصویرسازی موثرترین و توانمند‌ترین نظام نشانه‌های غیر کلامی از بسیاری از جنبه‌هاست. تصویرگری یعنی کاربرد نشانه‌های دیداری به صورت شمایلی که در آن تصویر می‌توانند به عنوان یک وسیله  ارتباطی بخشی از اطلاعاتی را که ریختن آن‌ها در قالب کلمات دشوار است؛ منتقل کنند.  به زبان ساده می‌توان گفت که «تصویرگری» عبارتست از تجسم بصری یک موضوع، مفهوم یا احساس، برای نمایش و درک بهتر آن. از نظر اندیشه‌ای اسطوره‌ای، تصویر یک شخص و یا یک شی مانند آن‌ها، با خود شخص یا شی هم سان است.

 

تصویرگری کتاب کودک در عصر حاضر

در تصویرگری کتاب کودک، بسیاری از دوره‌ها مدعی (عصر طلایی) بوده‌اند. اگر چه ما هنوز از امتیازات بازنگری بی بهره‌ایم، ولی به نظر می‌آید که تنوع و کیفیت آثار موجود در بازار جهانی که همواره رو به افزایش است. ارزش چنین توصیفی را دارد. به هنگام مرور، ناگریز اجمالی، گسترده و درخشان و بی‌نظیر تبحر و فضیل‌های هنری مشهود امروزی در عرصه کتاب کودک، مشخص کردن نقطه شروع بسیار دشوار است. در عصر حاضر هنرمندانی که اصول و قواعد صوری و ساختاری طراحی و نقاشی را آموخته‌اند. در کنار کسانی مشغول به کار هستند؛ گرچه ظاهرا و در مقایسه با آن‌ها از مهارت‌های نسبی و قدیمی کمتری  برخور دارند. اما رویکردشان به مقوله تصویرگری کتاب سرشار از شیوه‌های زنده، پر بار، ظریف و خلاق است. بعید به نظر می‌رسد بعدها کسی اوایل قرن بیست و یکم را با سبک و روش خاصی داشته باشد.

تصویرگری کتاب کودک در عصر حاضر

 

خصوصیات تصویر سازی برای کودکان

  • به راحتی پیام خود را به مخاطب تفهیم کند.
  • تفکربرانگیز باشد تا به پرورش صحیح عقل و عاطفه کودک کمک کند.
  • الهام بخش باشد.
  • باعث تحریک حس کنجکاوی کودک باشد.
  • رعایت وجود نوعی شیرینی و جاذبه‌ی بصری در کار برای ترغیب کودکان و والدین آنها بخرید.
  • در تصاویر از عناصری استفاده شود که به محیط زندگی کودک مربوط باشد.
  • تصاویر طوری باشد که کودک از تماشای آن احساس آرامش، راحتی و شادابی کند.
  • باید دید را از دید کودکان دید. نه این که مانند آنان تصویرسازی کرد.
  • تصویر باید زنده باشد که بیننده بتواند ضربان نبض موجود را حس کند.
  • تصویرسازی کودک باید چنان باشد که شناخت درستی از جهان اطراف  به او بدهد.
  • تصویرسازی باید خلاقیت هنری و حس زیباشناختی کودکان را تقویت کند.
  • تصویرسازی برای هر گروه سنی باید متناسب با قدرت درک اطفال در آن سنین باشد.

ارتباط بین تصویر و کودک

در تصویرگرهای امروزی، برخلاف دوره‌های قبل که تصویر برای تمام مقاطع سنی بود. تصویری نمی‌توانند به نیازهای روحی و روانی مخاطبان مختلف بی‌اعتنا باشد. توجه به نیازهای مخاطبان در این حرفه هنری اهمیت خاصی دارد. تصویرگر بهتر است در حین خلق اثر تا حد ممکن به این نکات توجه داشته باشند. در غیر این صورت، تصویر به دست آمده است به لحاظ هنری ارزش والایی داشته باشد.  ولی آیا می‌توان مدعی شد که با مخاطب خود ارتباطی صحیح و منطقی برقرار کرده؟ بدین ترتیب بهتر است ارتباط برقرار کنیم و آنان به کمک  تصویر محتوای کتاب را بهتر درک کنند.

ارتباط بین تصویر و کودک

 

نکات  مهم در تصویر سازی برای کودکان ۴ تا ۸ ساله

1 .  تصویر در عین واقع گرایی، می‌تواند خیال انگیز و پرواز دهنده باشند: رویاهای شیرین.

2 . در تصویر یا تصاویر، از تضاد، تناقص، به مقدار محدود و مختصر و با قید، احتیاط، و با آگاهی و تسلط بر مسائل ترتیبی می‌توان استفاده کرد .

3 . تصویر باید ساده و آسان باشند؛ اما طبیعتا کمتر از محدوده قبلی، ضمنا سادگی، کمترین رابطه‌ای با ابتذال تصویری ندارد.

4 . تصویرگر باید تازگی، جلا و زندگی داشته باشد. عامل یا عنصری نو را در خود حمل کند. (تصویرهایی مکرر و متشابه، تقلیدی، یکنواخت، از یک سو کودک را به یکنواختی مبتلا می‌کند و از سویی دیگر، توانایی‌های او را گرفتار کندی یا توقف رشد می‌کند.)

5 . فردیت و تشخیص کافی داشته باشد.

و …

آیا اسطوره می‌تواند بر تصویر سازی تاثیر بگذارد؟

اسطوره‌های ایرانی قصه‌ها و داستان‌های کهنی هستند که موجوداتی خارق العاده یا ماورا الطبیعی را شامل می‌شوند. این اسطوره‌ها که از گذشته افسانه‌ای ایران بر جا مانده‌اند. دیدگاه‌های جامع را منعکس می‌کنند که در آغاز به آن تعلق داشته‌اند. در تصویر سازی می‌توان هر چیزی که از گذشته همانند اساطیر و هر چیز عجیب و غیر ممکن را به تصویر در آورد تا مخاطبان بیشتری را به خود جذب کند. تا معنا و مفهوم خود را بهتر به بیننده القا کند. در تصویر سازی‌هایی که از اسطوره‌ها الهام گرفته است. با دیدن تصاویر پی به هویت آن اسطوره، باورها و  اعتقادات خواهیم برد. تصاویر اسطوره‌ای می‌توانند توجیه‌ی منطقی برای جامعه باشند؛ طرحی که جامعه برطبق آن قرار دارد. اعتبار نهایی خود را از طریق تصورات اساطیری به دست می‌آورد.

چگونه نقوش پرندگان اساطیری بر تصویرسازی کتاب کودک تاثیر گذاشته است؟

در جواب به این سوال باید اشاره کنیم؛ در تصویر سازی‌های امروزی که برخلاف دوره‌های قبل که تصویر برای تمام مقاطع سنی بود، تصویرساز نمی‌تواند به نیازهای روحی و روانی مخاطبان مختلف بی‌اعتنا باشد. و توجه به نیاز‌های مخاطبان در این حرفه هنری اهمیت خاصی دارد. براین اساس  تصویر سازی‌هایی که از نقش پرندگان اساطیری طراحی و بکار برده شده است. شامل کتاب کودکان نمی‌شود. بیشتر تصاویر برای گروه سنی بزرگسال همانند طراحی جلد کتاب، تصویرسازی پوستر بکار برده شده است.

 

قالب فایل : ورد قابل ادیت (تعداد صفحه : 97) (9.1 MB)

فهرست مطالب :
فصل اول
مقدمه
تولد اسطوره
تعریف اسطوره
طبیعت اسطوره
اسطوره موجودیتی تجدید ناپذیر
دلیل وجودی اسطوره
اصل و ماهیت و زبان اسطوره ها
نقد اسطوره ای
آفرینش در اساطیر
اهمیت اسطوره
اسطوره و جامعه ، واقعیت فرهنگی
اسطوره و تاریخ
قصه های اساطیری
جهان بینی اسطوره ای
دلیل وجودی اسطوره
اصل و ماهیت و زمان اسطوره ها
فایده اسطوره شناسی
ویژگی های اسطوره
کارکرد اسطوره ایی
ارتباط اسطوره و هنر
منابع اسطوره
زمان در پیوند با اسطوره و تاریخ
گفتار اسطوره
پرندگان اسطوره ای
سیمرغ در قلمرو فرهنگ ایران
سیمرغ پرنده ای انسان صفت
مفاهیم نمادین سیمرغ
سیمرغ چاره گر حماسه ها
سیمرغ در گرشاسپ نامه
سیمرغ در فرازنامه
مقایسه شخصیت سیمرغ در اوستا و حماسه ها
سیمرغ تجسم فرا ایزدی
نماد و نشانه ها برای یک هویت بومی
سیمرغ هنر دوره ساسانی
فصل دوم
نخستین جلوه های تصویری
تاریخ تصویر سازی
تاریخچه تصویرسازی در جهان
تصویرسازی در ایران
تصویرگری کتاب کودک در سال های پس از انقلاب اسلامی
تصویر
تصویر و تصویرسازی
گذری بر تاریخ تصویرسازی ایران از دیرباز تاکنون
تصویرگری کتاب کودک در عصر حاضر
خصوصیات تصویرسازی برای کودکان
جایگاه داستان پردازی و عناصر دیداری در هنر
روایت گری در تصویرسازی
عناصر دیداری در تصویرگری
اهداف تصویرسازی
آنچه یک تصویرساز باید بداند
به کارگیری عناصر تصویر
ارتباط بین تصویر و کودک
نخستین کتاب های مصور
کتاب های تصویری
عناصر بومی در تصویرگری
کودکان 4 تا 8 سال
فصل سوم
توصیف و تحلیل اثر و ارائه نمونه ها
نتیجه گیری و ارزیابی فرضیه
گزارش کار عملی
فهرست منابع
فهرست تصاویر :
سیمرغ
تشابه بال
تصویری از سیمرغ در شاهنامه کشمیری
نقش سیمرغ روی سینی نقره
تصویری از یک شاهنامه کشمیری منتخب .
تصویرگری سیمرغ و پرهای جادویی آن
سیمرغ با پرهای گسترده
تصویرگری سیمرغ در عرفان ( از عطار نیشابوری )
یک پلاک گچی قالب ریزی شده از پرنده اسطوره ای سیمرغ
نقش سیمرغ روی سینی نقره
همانندی نقاشی انسان های غارنشین به نقاشی کودکان
تصاویر درون غار
نقاشی غار لرستان
صخره نگاری غار لاسکو ، فرانسه
کاربرد خط در دیوارنگاره های انسان نخستین
کارکرد خط در نقاشی دیواری ساسانی از شوش
فرم اسب در تصویرگری کتاب کودک
فرم های ساده و انتزاعی در تصویرگری
دلنشینی رنگ در تصویرسازی
خشونت کودکانه در بافت
ترکیب بندی در تصویری از کتاب
کتاب آموزش هنر
یک کتاب مصور برای کودکان
کتاب تصویری آ اول الفباست
بوم گرایی
نشانه های بومی در نقاشی و تصویرگری
سیمرغ استفاده شده در طراحی روی جلد کتاب
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمرغ
طراحی و تصویرسازی سیمر
حکایت سیمرغ
حکایت پادشاهی که بسیار صاحب جمال بود
مرغ لذت جو
حکایت پیرزنی که از شیخ مهنه دعای خوشدلی خواست
تصویرگران سی مرغ
حکایت باز ، غزل غزل های سیمرغ

موارد مشابه از سایت هفت برگ برای دانشجویان رشته گرافیک قابل دسترس است.

بررسی گرافیک تبلیغات تلویزیونی محصولات غذایی فرانسه

بررسی ویژگی های گرافیکی خط در کتیبه های مسجد جامع اصفهان ( پایان نامه)

بررسی نقوش هنری ایل قشقایی جهت کاربرد در هنر امروزی

 

60000 تومان – خرید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شبکه های اجتماعی

لینک های مفید

جواز های ما

تعداد کاربران 298 عدد
تعداد محصولات 1336 عدد
تعداد نوشته ها 7 عدد