بررسی خطوط دوره سلجوقی در ظروف ویژه دانشجویان رشته هنر و گرافیک

سایت تخصصی هفت برگ بهترین مرجع پایان نامه ، آموزش و ارائه دهنده مقالات تخصصی

بررسی خطوط دوره سلجوقی در ظروف

قیمت محصول 8000 تومان

آسان خرید کنید

تضمین کیفیت فایل

پشتیبانی 24 ساعته

8000 تومان – خرید

1 خرید

۰دیدگاه

بررسی خطوط دوره سلجوقی در ظروف

رتبه دادن به محصول

جزییات محصول

خطوط کوفی و نسخ به عنوان عناصر تزئینی در فلزکاری بررس شده است. ظروف دوره سلجوقی سده هشتم نشان می‌دهد؛ در بیشتر این ظروف اشکال حیوانی عالی و نتقوش با اشکال پیچیده آمده است. طی قرن سوم و چهارم در بعضی از اشیاء تمام یا قسمتی به شکل جانوران ساخته می‌شود. بیشتر تنگ مشروب‌های سلجوقی یا سرجانوران یا سرپرندگان و بدن آنها تزئین شده بود. در ظروف امروزی به جای استفاده از نقوشی که اصالت ندارد؛ می‌شود از نقوش اصیل ایرانی استفاده کرد. برای ظروف امروزی خطوط دوره سلجوقی جذابیت خاصی ایجاد کرده که هم مدرن و هم سنتی است. لذا در این پژوهش به منابع اسنادی به بررسی خطوط دوره سلجوقی بر روی ظروف پرداخته و پژوهش آن است. که بتواند از طریق بررسی خط و تصویر در ظروف سلجوقی به خوشنویسی و طراحی حروف پرداخت.

تاریخ و فرهنگ دوره سلجوقی

تاریخ و فرهنگ دوره سلجوقی

«سلجوقیان قبیله ای از ترکان آغوز بودند. که نام خود را از سلجوق نام یکی از رؤسای خود گرفتند. و سلجوق در سال 399 هجری قمری در کنار آسودریا «سیحون» در گذشت. اقامت‌های اولیه و اصلی آغوزها احتمالا در بین دریاچه آرال و شاید هم در اقصی نقاط شرق بوده است. سلجوقیان در دوره سامانسان، در دشت‌های نزدیک دریاچه ارال، سواحل شرقی دریای مازندران و درهای سیحون و جیحون، در ترکستان سکونت داشتند. علاوه بر ایران، ممالک اسلامی صغیر را نیز به تصرف در‌آوردند. این طوایف چادر نشین و صحراگرد به مناسبت نزدیکی به کوششی که سامانیان و غزنویان برای جلوگیری از ورود آنها به عمل آورده است. پس به جنوب مغرب ایران تاخنتد و به سال 450 هجری «55ها میلادی» بغداد را تصرف کردند.

فرهنگ و هنر در عصر سلجوقی

«با روی کار آمدن آل سلجوق و توسعه قلمرو حکومت آنان، تمدنی به نام سلاجقه ایران به وجود آمد. که در تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگ ملت‌ها اهمیت به سزایی دارد. در دوران سلطنت این خاندان شهرهای اصفهان، نیشابور، مرو، هرات، گرگان جاری، ری، مرکز تجمع صاحبان هنرپیشه بوده‌اند. در این عصر صنایع و معماری نه تنها در داخل ایران را تا سواحل زنده و با عشق و ایتکار زیاد تعقیب شد. بلکه فتوحات سلجوقیان، اصول صنایع ایران را تا سواحل مدیترانه و حتی شمال آفریقا بسر داد. به همین جهت دوره سلجوقیان از لحاظ سبک و شیوه هنری در تاریخ هنر ایران دارای مقام ویژه ای است. » با آمدن سلاجقه به ایران تحولی در هنر این دوره ایران رخ داد، زیرا وحدت سیاسی باعث شکوفایی علوم دینی و فنون شد. به همین دلیل می‌توان  این عصر را می‌توان دوره درخشان معماری ایران دانست.

سفالگری در عهد سلجوقی

« با آمدن اسلام استفاده از ظروف سیمین و زرین منسوخ گردید. پس سفالگران کوشیدند تا با بوجود آوردن آثار سفالی ، کمبود زیبایی و گیرایی ظروف زرین و سیمین ناجبران کنند. از این رو دست به ابتکارهای پرارزشی می زدند، نظیر سفالهای لعابی مینایی و ظروف زرین فام.اولین نمونه ای که به دست آمده کوزه ی ، سفالین است از قرن 2 هجری در این کوزه از فن لعاب دادن استفاده نشده است و نقشهای روی آن سادگی خاصی دارند.اما از این زمان به بعد لعاب سفالینه ها جایی برای خود می گشاید (لعاب دادن سفالینه ها به طور کلی به دو شیوه صورت می گرفته است، یا نقوش مورد نیاز را در روی بدنه سفال حک می کردند و سپس لعاب می دادند و یا پس از لعاب دادن ، سطح سفال را نقاشی می کردند. مینا کاری هم نوعی لعاب دادن بوده است.

هنر سفالگری

«هنر سفالگری از جمله مهمترین هنرهای ایران اسلامی است. که به دلیل کاربست نقوش نمادین، همواره بستری مناسب برای ثبت اندیشه‌های قدسی و دینی هنرمند مسلمان است. هنر سفالگری بعد از نقاشی‌های روی غار از قدیمی‌ترین هنرهای بشری است. و شاید اشتباه نباشد اگر بگوییم سفالگری، اولین هنری است. که بعد از متمدن شدن انسان ( یعنی شروع شهرنشینی) بوجود آمد. و در تمامی ادوار همراه انسان بوده و تا زمان حاضر نیست به عنوان هنری پررونق دوام یافته است». «تمامی تمدن های بشری از آب و گل برای خلق ظروف کاربردی و آیینی استفاده کرده‌اند اما سفالگری ایرانی دارای جایگاه ویژه‌ای در جهان است. اگر سفالهای یونانی به دلیل هوشمندی و ظرافت در تکنیک و طرح شاخص‌اند اما سفالگر ایرانی از این متریال، بهره‌ای افزون برده است. نقوش روی سفالها همواره ارتباطی کامل با نگرشهای آیینی و جادویی و مذهبی پیدا کرده است.

انواع خطوط دوره سلجوقی روی کتیبه ها فلزی

خطوط تزئینی روی فلز شامل « کوفی و نسخ» و «ثلث» می باشد. که در زیر به شرح ویژگی های این خطوط می پردازیم.

خط کوفی

در پیشینه خط کوفی، نام های جزم، انباری، حیری، حجاری به این خط داده‌اند. «جزم به معنی قطع است و بدان سبب جزم گفته‌اند که خط مسند حمیری که خط قدیم بلاد بحری در جنوب عربستان بود قطع و جبا گردیده است. انباری از آن جهت است که خط جزم ابتدا در میان اهالی شهر انبار نشات یافته و از آنجا به جای دیگر رفته است. حیری از آن روی است که مردم حیره این خط را از مردم انبار گرفته و رواج داده‌اند. حجازی بدان معنی است که خط کوفی پس از آنکه از حیره و انبار به حجاز رفت. در آنجا مورد تعلیم قرار گرفت. کوفی که آفرین نام مشهور آن است. به آن علت مشهور که چون کوفه در زمان عمر در نزدیکی جیره و انبار ساخته شد. و مسلمانان از هر سو به آنجا رو کردند.  این خط توقی روز افزون یافت.

خط ثلث

«ثلث ابتدا در قرن اول هجری در دوران خلفای اموی تحت قاعده و قانون در آمد. اما توسعه کامل آن در اواخر قرن سوم هجری رخ داد. نام آن به معنای یک سوم است. که این نام یا به علت ویژگی نسبت خطوط مستقیم به منحنی‌اش یا به علت اینکه یک سوم اندازه خط معروف هم عصرش، یعنی “طومار” بر روی آن نهاده شد که البته مشخص نیست. اگرچه این خط به ندرت برای کتابت قران به کار می‌رفت، اما شهرت قابل توجهی را مانند یک خط تزئینی برای بکارگیری در کتیبه‌های خوشنویسی، عناوین، سرفصل‌ها و شناسنامه کتب پیدا کرد.

خط نسخ

« نسخ یکی از قدیمی‌ترین خطوط مستد بر و قوسی است. که ابداع گردید. اما تنها پس از اینکه دوباره به وسیله ابن مقله در قرن 5 طراحی شد به شهرت رسید. این خط به وسیله “ابن بواب” و خوشنویسان بعدی به خطی ظریف و مناسب برای کتابت قران تبدیل گشت. و حتی پس از آن، بیشتر قران ها نسبت به سایر خطوط به خط نسخ کتابت شدند. این خط به ویژه در میان قشر معمول نسخ تقریبا با پایانه های افقی کوتاه نوشته می شود و تقریبا عمق عمودی های بالا و پایین خط زمینه برابر است. منحنی‌ها کامل و عمیق و خطوط مستقیم و عمودی‌ها راست هستند و کلمات عموما دارای فاصله‌های مناسبی هستند.

خطوط  دوره سلجوقی به کار رفته در فلزکاری

«یکی از زیباترین نمونه های نوشتار عربی که به زبان فارسی نوشته شده دلوبوبرینسکی است. در بین حاشیه‌ها افقی که از مناظر موسیقی ، رقص، باده خواری و شکار تشکیل شده است. نوشته‌هایی به خط کوفی و نسخ وجود دارد. و برخی پایه‌های حروف به سر آدمی و حیوان منتهی شده است. این دلو دسته دار مفرعی و نقره نشان شهرت خود را بیشتر مدیون کتیبه‌ها تاریخدار (محرم 559) نام شهر تولید کاهش (مرات) ضمنا نام سازندگان و سفارش دهنده‌اش است. در دوره سلجوقی، وقتی که می خواستند متن ها را به صورت پر‌قدرت و با مرمت بیشتر به بیننده القا کنند. کتیبه‌ها به خط کوفی بود. «دوسلاحه و مضرو رحمه لصاحبه» گاهی به جای دعا برای صاحب شی طلب اقبال و بخت بلند و ثروت و سرنوشت بهتری می‌کردند.

سفال با نقش بهرام گور بر تخت شیرها

«این کاسه سفالی زرین فام  که از کاشان به دست آمدهاست.  بهرام گور را در حای نشان می‌دهد که بر تختی با پایه ای از دو شیر، جلوس کرده است.

سفال با نقش بهرام گور بر تخت شیرها

کاربرد نقوش بر ظروف سفالی

«هنر نگارگری بر روی سفال از زمان های بسیار کهن (قبل از اخراع خط که بشر برای رساندن پیام و مفاهیم کلامی خود از آن استفاده می نمود و ایده های خود را بر روی دیوار غارها و سفال و سایر اشیاء به نگارش در می آورد.) آعاز شده و به تدریج در اثر تکامل رشد هنری انسان در دوران پیش از تاریخ منجر به ایجاد نقوش و محیط پیرامون وخود بر روی لوح ها شد. از زمان اختراع خط همواره نگارگری و خط پا به پا ی هم زمان را سپری کرده و رو به تکامل نهادند.»

شیوه های تزئینی

الف) نقوش انسانی

ب) نقوش حیوانی

ج) نقوش گیاهی و اسنفنکسها

د) خطوط و کتیبه ها

ه) نقوش هنری

 

نتیجه گیری از بررسی خطوط دوره سلجوقی در ظروف

با توجه به مطالبی که در فصل های مختلف آورده شده است. می‌توان نتیجه گرفت که در ظروف امروزی، به کاربردن خطوط اسلامی یکی از روش‌های تزئینی است که می‌توان باعث ارتقاء سطح کیفی دکوراسیون امروزی شود. در دوره سلجوقی، خطوط از تنوع زیادی برخوردار بودند. و هرنوع از این خطوط ویژگی‌های خاصی داشتند. که صنعتگر هنرمند آنها را با توجه به برشی کاربردی، انتخاب نمود. وقتی که به این خطوط نگاه می‌کنیم؛ می‌بینیم که آنها به نوشته‌های ادبی معاصر ما شباهت دارند. الهام از این خطوط می‌تواند در ساخته‌های ظروف امروزی زیبا شناسی غنی را ایجاد کند.

مشخصات فایل بررسی خطوط دوره سلجوقی در ظروف
فرمت قالب ورد با حجم (525 KB)
تعداد صفحه 21
مقدمه
دوره سلجوقی
تاریخ و فرهنگ دوره سلجوقی
فرهنگ و هنر در عصر سلجوقی
سفالگری در عهد سلجوقی
ظروف سفالی
هنر سفالگری
مراکز ساخت سفالگری در عهد سلجوقی
خطوط بر روی سفالینه
انواع خطوط روی کتیبه ها فلزی دوره سلجوقی
خط کوفی
خط ثلث
خط نسخ
شرح وبررسی خطوط به کار رفته در فلزکاری سلجوقی
کاربرد خطوط در فلزکاری دوره سلجوقی
تصویر بر سفالینه ها
بررسی تصاویر شاهنامه ی بر نقوش دوره سلجوقی
کاربرد نقوش بر ظروف سفالی
نقوش انسانی
شیوه های تزئینی
نقوش حیوانی
خط کتیبه ها ( جانواران ترکیبی )
جانواران ترکیبی
نتیجه گیری
منابع

موارد مرتبط از سایت هفت برگ برای دانشجویان هنر و گرافیک در دسترس است.

پاورپوینت بررسی هنر در دنیای کودکان

پاورپوینت هنر در دنیای کودکان بررسی ادمک، خانه و درخت در نقاشی کودکان

بررسی تاثیر جنبش دادائیسم و آوانگارد های نوین بر هنر مفهومی

8000 تومان – خرید

محصولات مرتبط

طراحی هویت بصری (مجتمع امیریه)

شامل 0 فروش 13000 تومان
گروه نبی ها

پاورپوینت گروه نبی ها

شامل 0 فروش 16000 تومان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شبکه های اجتماعی

لینک های مفید

جواز های ما

تعداد کاربران 361 عدد
تعداد محصولات 1416 عدد
تعداد نوشته ها 7 عدد